Zor Kararlar Vermenizi Sağlayacak 5 Psikolojik Taktik
Hayatımız boyunca bazı kararları saniyeler içinde verirken (öğle yemeğinde ne yiyeceğimiz gibi), bazı kararlar aylarımızı ve hatta yıllarımızı alabilir. "Bu iş teklifini kabul etmeli miyim?", "Bu ilişkiye devam etmeli miyim?", "Hangi şehre taşınmalıyım?" gibi yaşamı değiştiren kararlar insan zihnini felç eden büyük stres kaynaklarıdır. Eğer siz de önemli bir yol ayrımındaysanız ve hangi yöne gideceğinizi seçemiyorsanız, psikologlar ve karar bilimciler tarafından önerilen bu 5 zihinsel taktik size yardımcı olabilir.
1. 10/10/10 Kuralını Uygulayın
İş yazarı Suzy Welch tarafından popülerleştirilen 10/10/10 kuralı, zaman perspektifini kullanarak anlık duyguların kararınızı zehirlemesini engeller. İki seçenek arasında kaldığınızda, her bir seçeneğin sonucunu şu üç zaman diliminde düşünün:
- Bu kararın sonucu 10 dakika sonra beni nasıl hissettirecek? (Kısa vadeli anlık duygular, korku veya heyecan)
- Bu karar 10 ay sonra hayatımı nasıl etkileyecek? (Orta vadeli pratik sonuçlar ve adaptasyon)
- Bu karar 10 yıl sonra benim için ne ifade edecek? (Uzun vadeli vizyon, pişmanlık veya başarı)
Çoğu zaman bizi kararsızlığa iten şey, "10 dakika sonraki" anlık stres, utanma veya konfor alanından çıkma korkusudur. Ancak 10 yıl sonraki vizyona odaklandığınızda doğru karar genellikle gün gibi açığa çıkar.
2. Yabancı (Arkadaş) Perspektifi Taktikleri
İnsanlar kendi sorunlarını çözerken inanılmaz derecede duygusal, ancak başkalarının sorunlarına tavsiye verirken son derece mantıklı, rasyonel varlıklardır. Karar veremediğinizde kendinize şu kritik soruyu sorun: "Eğer en yakın arkadaşım benimle tamamen aynı durumda olsaydı, ona ne yapmasını tavsiye ederdim?"
Kendinizi problemin içinden bir adım dışarı çıkarıp bir dış gözlemci gibi olaylara baktığınızda (Psikolojide "Self-Distancing" olarak bilinir), duygusal sis bulutu dağılır ve objektif gerçekleri çok daha net görebilirsiniz.
3. İki Seçenekten Birini Geçici Olarak Yok Edin
Genellikle kararsızlığın kökeni, elimizdeki iki harika seçeneği kaybetme korkusudur (Fırsat Maliyeti). A seçeneğini seçersem, B'yi kaybedeceğim düşüncesi beyni kilitler. Bu durumu aşmak için bir "Yok Etme Deneyi" yapın.
Varsayalım ki bir hafta sonu tatili için "Antalya" ile "İzmir" arasında kaldınız. Gözlerinizi kapatın ve bir telefon aldığınızı, Antalya'daki tüm otellerin dolduğunu (veya iş fırsatının iptal edildiğini) hayal edin. Yani geriye mecburen sadece tek seçenek (İzmir) kaldı. Bu haberi aldığınızda içinizde hissettiğiniz ilk duygu neydi? Rahatlama mı, yoksa derin bir hayal kırıklığı mı? Eğer derin bir üzüntü hissettiyseniz, bilinçaltınız başından beri diğer seçeneği istiyor demektir.
4. Değerler Hiyerarşisi Çıkarın
Zor kararlar genellikle iki farklı "Doğru" arasında çatışma olduğunda ortaya çıkar (Örneğin: Çok maaş veren yorucu bir iş mi, yoksa az maaş veren ama bol boş zaman sağlayan bir iş mi?). Bu durumda yapmanız gereken temel Değerler Çatışmasını çözmektir.
Bir kağıt alın ve sizin için hayattaki en önemli 5 değeri (Özgürlük, Para, Aile, Prestij, Macera, Konfor vb.) önem sırasına göre alt alta yazın. Karşınızdaki seçeneklerden hangisi sizin liste başındaki 1 numaralı değerinize (örneğin Özgürlük) hizmet ediyorsa, doğru karar o demektir. Başkalarının ne dediği veya toplumun ne beklediği sizin değerler hiyerarşinizi bozmamalıdır.
5. Karar Çarkı ve Yazı Tura Terapisi
Eğer haftalarca düşündünüz, listeler yaptınız ve hala bir karar veremediyseniz, bunun çok net bir anlamı vardır: Her iki seçenek de eşit derecede iyidir (veya kötüdür). Yanlış bir karar yoktur, sadece iki farklı hayat yolu vardır.
Böyle durumlarda en büyük israf, karar vermek için daha fazla zaman ve enerji harcamaktır. Web sitemizdeki (sanscarkicevir.com) Karar Çarkını kullanın veya bir Yazı Tura atın. Seçimi tamamen şansa bırakın. Çarkın dönüşünü izlerken kalbinizin hangi seçenekte durmasını umut ettiğine dikkat edin. Çark durduğunda çıkan sonuca göre hemen harekete geçin ve arkaya bakmayı bırakın. Çünkü karar vermek, yerinde saymaktan her zaman daha fazla mesafe katettirir.